Nagli prijelom kosti noge može biti signal za plazmocitom

U serijalu o malignim bolestima ostalo je još da kažemo nešto o o malignim bolestima krvi i trudnoći - plazmocitom (multipli mijelom). To je jedna od češćih malignih bolesti krvi. Radi se o jednom od najtežih oblika raka krvnih ćelija. Ne raste brzo kao Barkitov limfom ili akutne leukemije, ali zbog svoje otpornosti na postojeće lijekove predstavlja težak medicinski problem. Opisat ćemo ga i zbog toga što je to jedna od bolesti koja se, između ostalog, liječi i alogenom transplantacijom matičnih stanica krvi. Taj vid liječenja je moguć samo kod mlađih bolesnika, tako da su i ovdje, starost i nepostojanje banke matičnih stanica, glavna ograničenja ovog vida liječenja.

 Bolest sa dva imena

Bolest nastaje prilikom pretvorbe zrelog B-limfocita u plazma ćelije koje luče imunoglobuline (pogledati ranije nastavke). Kad zreli B-limfocit bude stimulisan nekim antigenom počinje njegova pretvorba u plazma stanicu. Ovaj preobražaj se odvija u koštanoj srži, gdje stimulisani B-limfocit odlazi, da bi se pod uticajem odgovarajućih signala do kraja diferencirao. Prilikom tog preobražaja može doći do prekida sazrijevanja i nekontrolisanog razmnožavanja nezrelih stanica, što u konačnici dovodi do pojave maligne bolesti plazma stanica poznatije kao plazmocitom. Kako se preobražaj stimulisanih B-stanica odvija u koštanoj srži i prve manifestacije bolesti potiču upravo iz kostiju, bolest se otkriva na više mjesta u kostima, odakle potiče i drugo ime ove bolesti multipli mijelom. Najčešće su zahvaćene duge kosti i rebra. Ponekad je prvi znak bolesti iznenadan prijelom kosti. Simptomi bolesti su umor, gubitak težine, bolovi u kostima, a zbog rasta plazmocitoma unutar kostiju, dolazi do propadanja koštane srži i nedostatka svih krvnih loza krvi, što se manifestuje anemijom, krvarenjem i čestim infekcijama. Zbog oštećenja kostiju dolazi do povećanja koncentracije kalcija u krvi i do pojave hiperkalcemije, što opterećuje bubrege i može doći do njihovog potpunog zatajenja. Bolest se liječi odgovarajućom kombinacijom citostatika sa ili bez zračenja, alo ili autro transplantacijom koštane srži.

Novi lijek koji se koristi kod liječenja ove bolesti je Valceda ili bortezomib. Uveden je u terapiju plazmocitoma prije dvije godine i pripada grupi tzv. pametnih lijekova, što znači da se njime ciljano uništavaju samo ćelije raka, dok normalno tkivo ostaje pošteđeno. Posljednjih nekoliko godina u liječenju plazmocitoma, uz kemoterapiju, koristi se lijek talidomid. Radi se o lijeku sa dosta čudnom povijesti. O njemu počitajte u našem anterfileu.